Bez Pługa / Mikroelementy w uprawie bezorkowej
Przejście gospodarstwa na uprawę bezorkową nie jest łatwe. Przy wprowadzaniu uproszczeń zależy nam, aby uzyskiwane plony były co najmniej na takim samym poziomie, jak w uprawie tradycyjnej. Wymaga to zmiany podejścia w wielu aspektach, chociażby w nawożeniu mikroelementami. 







Wymiana parku maszynowego i wprowadzanie nowych technologii przyczynia się do wzrostu plonowania tylko pod warunkiem doprowadzenia gleby do wysokiej kultury, a więc o uregulowanym odczynie, zasobnej w składniki pokarmowe, z wysoką zawartością próchnicy. O ile zakup sprzętu jest zadaniem dość prostym, limitowanym aktualną sytuacją ekonomiczną gospodarstwa, o tyle poprawienie jakości gleby jest trudniejsze ze względu na wiele procesów w niej zachodzących. Część z nich przebiega wbrew woli rolnika, na większość nie ma on żadnego wpływu. Niestety można usłyszeć opinie, że wystarczy przestać orać, a gleba od razu się zregeneruje i będzie rodzić. Nie jest to do końca prawda, jeśli np. będzie intensywnie obrabiana przez chociażby bronę wirnikową.

Analiza gleby
Zagadnienie badań glebowych powraca z każdym nowym sezonem i chociaż prowadzi się wiele akcji promujących wykonywanie takich prób, są jeszcze gospodarstwa, które nigdy ich nie robiły. Często, mimo darmowych analiz zlecanych przez np. KGHM lub Grupę Azoty, część rolników nie fatyguje się, aby je wykonać. Na szczęście są to coraz rzadsze przypadki. (...)
Celem uprawy roli jest w zwykle uzyskanie odczynu gleby zbliżonego do 6,5. Niestety różne składniki pokarmowe odznaczają się odmiennym pobieraniem przez korzenie roślin w zależności od odczynu. Pierwiastki takie jak żelazo, mangan, bor, miedź oraz cynk wykazują największą przyswajalność w zakresie wartości kwaśnych (od mocno do lekko kwaśnego).
Wyjątek stanowi molibden, który jest najlepiej pobierany przy pH 7,0–7,5 (patrz: tab. 1). (...)


Słoma źródłem mikroelementów
Większość rolników decydując się na wybór technologii bezpłużnej, zadaje sobie pytanie: co zrobić ze słomą? Czy ją sprzedać, czy pozostawić na polu? Z jednej strony to wartościowy nawóz organiczny, z drugiej zaś nieodpowiednio zagospodarowany przysparza problemów podczas uprawy czy siewu. Najczęściej słoma pozostaje na polu, dostarczając materię organiczną. (...)

Nawozy naturalne
Uprawa bezorkowa, przez ograniczenie przejazdów uprawowych po polu, ma korzystny wpływ na zasobność gleb. Na ogół takie pola charakteryzują się większą zawartością próchnicy, będącej samą w sobie rezerwuarem składników pokarmowych, ale będącą także substancją, w której wprowadzane nawozy mogą być wiązane. W kilogramie suchej masy obornika do gleby wg Maćkowiaka i Żebrowskiego (2000) można wprowadzić 21 mg boru, podobną ilość miedzi, blisko 350 mg manganu, połowę z tego cynku oraz śladowe ilości molibdenu. Jako, że dawki obornika w przeliczeniu na suchą masę wynoszą kilka ton, to z tą ilością do gleby trafia solidna porcja mikroelementów. (...)

Nawożenie dolistne
Nawożenie dolistne przeprowadza się w okresach największego zapotrzebowania roślin na składniki pokarmowe lub też interwencyjnie na podstawie obserwacji roślin lub laboratoryjnym stwierdzeniu ich niedoborów. Nawożenie dolistne jest podstawowym sposobem uzupełniania mikroelementów w praktyce rolniczej. Zazwyczaj ujawnienie się objawów niedoboru na tkankach oznacza, że roślina ma niewystarczającą ilość danego składnika już od kilku tygodni. Stąd tak ważne jest zapewnienie w glebie możliwie wysokich zasobności, z których rośliny będą mogły korzystać. Kolejnym działaniem powinno być właśnie odpowiednie podanie mikroelementów w formie dolistnej. Coraz większa liczba nawozów mikroelementowych jest w formie chelatów (patrz: tab. 2), zarówno do stosowania dolistnego, jak i doglebowego. (...)




Nawożenie posypowe
Nowym trendem w produkcji nawozów granulowanych jest dodawanie do nich różnego rodzaju substancji, od wapnia, magnezu przez mikroelementy aż po substancje o właściwościach biostymulujących. Nawozy te scharakteryzowano w tabeli 3. Dzięki takim nawozom można w jednym czasie zapewnić roślinom zaopatrzenie w makro- i mikroelementy. (...)


Nawożenie startowe
Nawożenie startowe jest stosunkowo nowym rozwiązaniem agronomicznym
sprawdzonym w uprawie roślin szerokorzędowych, takich jak burak cukrowy, kukurydza oraz rzepak (tab. 4). Ta ostatnia roślina coraz częściej jest uprawiana w szerokich rzędach powyżej 30 cm, stąd doświadczenia nawozowe prowadzi się także z rzepakiem. Dzięki specjalnym aplikatorom mikrogranulaty trafiają dokładnie w rząd siewu, otaczając umieszczone w glebie nasiona. (...)


Nawożenie wgłębne
Mikroelementy metaliczne, takie jak miedź, żelazo czy cynk, są mniej mobilne w glebie niż fosfor. W związku z tym umieszczenie ich w strefie korzeniowej przynosi pożądane rezultaty ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo włośników. Bor nie jest tak mobilnym mikroelementem, dlatego w jego przypadku większe znaczenie ma nawożenie dolistne. Głębokie umieszczanie nawozów (na głębokości poniżej 25 cm) pozwala zwiększyć efektywność nawożenia i ograniczyć działanie suszy. Wynika to z faktu, że głębiej w glebie jest więcej wilgoci, a więc i wody, bez której rośliny nie są w stanie pobrać składników pokarmowych systemem korzeniowym. (...)

Tekst, zdjęcia: dr inż Adam Zych, prof. dr hab. Lesław Zimny

Więcej na ten temat przeczytacie w "Bez Pługa" w nr 1/2017.